"O'zsuvta'minot" AJning "Korrupsiyaga qarshi kurashish siyosati", "Axloq kodeksi", "Manfaatlar to'qnashuvini boshqarish siyosati" va boshqa 10 dan ortiq ichki idoraviy hujjatlar bilan tanishtirib borish va amal qilinishini muntazam monitoring qilib borish.

"O'zsuvta'minot" AJning "Korrupsiyaga qarshi kurashish siyosati", "Axloq kodeksi", "Manfaatlar to'qnashuvini boshqarish siyosati" va boshqa 10 dan ortiq ichki idoraviy hujjatlar bilan tanishtirib borish va amal qilinishini muntazam monitoring qilib borish.

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 720-son qarori ijrosini nazorat qilish hamda "O'zsuvta'minot" AJning "Korrupsiyaga qarshi kurashish siyosati", "Axloq kodeksi", "Manfaatlar to'qnashuvini boshqarish siyosati" va boshqa 10 dan ortiq ichki idoraviy hujjatlar bilan tanishtirib borish va amal qilinishini muntazam monitoring qilib borish.

1. 2026-yil II-chorak davrida ISO 37001 xalqaro standarti talablari asosida rejalashtirilgan dasturga muvofiq ichki audit o'tkazish. 2. Xizmat xodimlari huquqiy ongini oshirish maqsadida Komplayens xizmati xodimlari ishtirokida "korrupsiya illati" mavzusida davra suhbati tashkillashtirish. 3. Yoqilg'i va moylash materiallari hisobini yuritishni to'liq raqamlashtirish. 4. Xizmatda qabul qilinayotgan va sarflanayotgan tovar moddiy boyliklari hisobini yuritishni 1C korxona dasturida yuritilishini ta'minlash.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PQ-3857-son qarori talablariga qat'iy amal qilinishi ustidan nazorat o'rnatish hamda "O'zsuvta'minot" AJning "Korrupsiyaga qarshi kurashish siyosati", "Axloq kodeksi", "Manfaatlar to'qnashuvini boshqarish siyosati" va boshqa 10 dan ortiq ichki idoraviy hujjatlar bilan tanishtirib borish va amal qilinishini muntazam monitoring qilib borish.

"O'zsuvta'minot" AJning "Korrupsiyaga qarshi kurashish siyosati", "Axloq kodeksi", "Manfaatlar to'qnashuvini boshqarish siyosati" va boshqa 10 dan ortiq ichki idoraviy hujjatlar bilan tanishtirib borish va amal qilinishini muntazam monitoring qilib borish.

Birlamchi hujjatlarni haqqoniy rasmiylashtirish, buxgalteriya yozuvlari ustidan doimiy nazorat o‘rnatish hamda ma’lumotlarni muntazam solishtirib borish.

Muntazam ichki audit tekshiruvlarini o‘tkazish, Kassa, bank operatsiyalari va moddiy boyliklar inventarizatsiyasi, 1C, ERP kabi avtomatlashtirilgan buxgalteriya dasturlaridan foydalanish, Barcha operatsiyalarni elektron tarzda qayd etish, Hujjat aylanishini raqamlashtirish, Korrupsiyaga qarshi kurashish yo'nalishida hodimlarni o'qitish va profilaktika tadbirlarini muntazam o'tkazib borish.

1. ShNK talablari asosida "QurQiymatasos" dasturiy ta’minoti (qurilish smeta xarajatlarini xisoblash) elektron tarzda amalga oshirish yo‘lga qo‘yilgan;

2. Qurilish ishlari uchun sotib olinadigan materiallari va TMB xajmlarini komissiya ishtirokida ko‘rib chiqiladi.

3. Tarkibiy bo‘linmalarda amalga oshiriladigan qurilish, ta’mirlash ishlariga hujjatlar va mablag'lar Jamiyat komissiyasi tomonidan ko‘rib chiqlib, keyin ajratiladi.

Elektron soliq tizimi orqali hisobot topshirish, Avtomatlashtirilgan buxgalteriya dasturlaridan (1C, ERP) foydalanish, Qo‘lbola hisob-kitoblarni cheklash, xodimlarni korrupsiyaga qarshi kurashish yo'nalishida o'qitish va profilaktika tadbirlarini muntazam o'tkazib borish.

Ichki audit va moliyaviy tekshiruvlar, Elektron to‘lov tizimlaridan foydalanishm, hodimlarni korrupsiyaga qarshi kurashish yo‘nalishida o‘qitish va profilaktika tadbirlarini muntazam o‘tkazib borish.

Elektr stansiyalarini tizimga ulash sho‘basi katta hajmdagi texnik hujjatlar, pudrat shartnomalari va davlat ruxsatnomalari bilan ishlagani sababli, bu yerda korrupsiyaviy xavflar ko‘pincha texnik shartlarni sun'iy ravishda murakkablashtirish yoki yengillashtirish, hamda tenderlarni manipulyatsiya qilish bilan bog‘liq bo‘ladi. Ushbu xavflarni bartaraf etishning asosiy choralari quyidagilardan iborat: 1. Texnik shartlarni (TU) berishda shaffoflik Tavsif: Elektr stansiyasini tarmoqqa ulash uchun texnik shartlarni berishda sun'iy to'siqlar yaratish yoki aksincha, talablarga javob bermaydigan stansiyalarga ruxsat berish (pora evaziga). Chora: Texnik shartlarni ishlab chiqish va tasdiqlash jarayonini raqamlashtirish va barcha arizalarni elektron tizim orqali yuritish. Qaror qabul qilishda mustaqil texnik ekspertlar kengashini jalb qilish. 2. Pudrat tashkilotlarini tanlashda shaffoflik Tavsif: Tarmoqqa ulash ishlarini (montaj, sozlash) bajaruvchi pudrat tashkilotlarini tanlashda tanish-bilishchilik. Chora: Pudratchilarni tanlashni faqat ochiq tenderlar orqali amalga oshirish. Tender hujjatlarida texnik talablarni aniq belgilash va "to‘rt ko‘z" prinsipini qo'llash. 3. Uskunalarni qabul qilish va nazorat qilish Tavsif: Sifatsiz yoki arzonroq uskunalarni qimmat narxda hujjatlashtirish va qabul qilish. Chora: Tarmoqqa ulanadigan uskunalarni (transformatorlar, himoya vositalari) mustaqil laboratoriya sinovlaridan o'tkazish. Qabul qilish aktlarini foto/video tasvirga olib borish va maxsus komissiya tomonidan imzolash. 4. Manfaatlar to'qnashuvini boshqarish Tavsif: Sho‘ba xodimlarining elektr stansiyalari quruvchilari yoki uskuna yetkazib beruvchilar bilan shaxsiy aloqalari. Chora: Xodimlardan manfaatlar to'qnashuvi yo'qligi haqida har yili deklaratsiya olish va shubhali shartnomalarni xavfsizlik xizmati tomonidan tekshirish. 5. "Audit izi" (Audit Trail) Tavsif: Loyiha hujjatlariga noqonuniy o'zgartirishlar kiritish. Chora: Loyiha hujjatlarini saqlash va o'zgartirish tizimida "audit izi" funksiyasini faollashtirish. Bu har bir o'zgartirish kim tomonidan va qachon kiritilganini qayd etadi. Xulosa: Elektr stansiyalarini tizimga ulashda korrupsiyaning oldini olishning asosi — texnik jarayonlarni raqamlashtirish, shaffof tenderlar va qat'iy sifat nazoratidir.

Avtomatik hisob-kitob

Hisobotlarni ichki auditga taqdim qilish

1.Tizimni to'liq avtomatlashtirish xar chorakda 2 marotaba manitoring nazorati olib borish
2.Sohani korrupsiyadan holi sohaga aylantirish Korrupsiyaga qarshi kurashish mavzusida davra suhbatlari, uchrashuvlar va seminarlar tashkil etish
3.Ekspert va mutaxassislarni jalb qilgan holda o‘quv treninglarni o’tkazish

Ochiq tender

Investitsiya shartlarini e’lon qilish

Antikorrupsiyaviy deklaratsiya

Elektron tender

Avtotransport va mexanizmlar boshqarmasi kompaniyaning ko'chmas mulki va yonilg'i-energetika resurslari bilan to'g'ridan-to'g'ri ishlagani sababli, bu yerda korrupsiyaviy xavflar ko'pincha yonilg'ini o'g'irlash, ehtiyot qismlarni sotib olishda manipulyatsiya qilish va transport vositalaridan shaxsiy maqsadlarda foydalanish bilan bog'liq bo'ladi. Ushbu xavflarni bartaraf etishning asosiy choralari quyidagilardan iborat: 1. Yoqilg'i-moylash materiallari (YMM) monitoringi Tavsif: Haydovchilar tomonidan yoqilg'ini o'g'irlash yoki sarf me'yorlarini sun'iy ravishda oshirish. Chora: Barcha transport vositalariga GPS-trekerlar va yonilg'i darajasini o'lchovchi datchiklar o'rnatish. Yoqilg'i sarfini avtomatlashtirilgan tizimlar orqali real vaqt rejimida monitoring qilish va me'yordan oshiq sarflarni tahlil qilish. 2. Ehtiyot qismlarni xarid qilishda shaffoflik Tavsif: Arzon yoki sifatsiz ehtiyot qismlarni qimmat narxda sotib olish ("otkat" olish maqsadida). Chora: Ehtiyot qismlarni faqat elektron tender platformalari orqali sotib olish. Xaridlar narxini bozor narxlari bilan muntazam solishtirish va ehtiyot qismlarning haqiqatan ham ishlatilganligini tekshirish (aktlashtirish). 3. Transport vositalaridan foydalanishni nazorat qilish Tavsif: Xizmat avtomobillaridan ishdan tashqari vaqtlarda yoki shaxsiy maqsadlarda foydalanish. Chora: Transport vositalarining harakatlanish marshrutlarini GPS orqali qat'iy nazorat qilish. Yo'l varaqalarini (putevka) elektron shaklda yuritish va ularda belgilangan marshrutdan og'ishlarni monitoring qilish. 4. Ta'mirlash ishlarini nazorat qilish Tavsif: Transport vositalarini ta'mirlash uchun asossiz xarajatlar chiqarish yoki ta'mirlash ishlarini bajarmasdan pulni o'zlashtirish. Chora: Ta'mirlash ishlarini bajaruvchi ustaxonalarni tanlashda shaffoflikni ta'minlash. Ta'mirlash jarayonini va almashtirilgan ehtiyot qismlarni foto/video tasvirga olib, hujjatlashtirish. 5. Manfaatlar to'qnashuvi va "Ishonch telefoni" Tavsif: Boshqarma xodimlarining yonilg'i yetkazib beruvchilar yoki ehtiyot qismlar sotuvchilari bilan shaxsiy aloqalari. Chora: Xodimlar bilan manfaatlar to'qnashuvi bo'yicha har yili deklaratsiya imzolash. Korrupsiya holatlari haqida anonim xabar berish imkonini beruvchi **"ishonch telefoni"**ni joriy etish va xabar beruvchilarni himoya qilish. Xulosa: Avtotransport boshqarmasida korrupsiyaning oldini olishning asosi — avtomatlashtirilgan monitoring tizimlari (GPS) va xarid jarayonlarining shaffofligidir.

Elektr tarmoqlaridan foydalanish bosh boshqarmasi energiya infratuzilmasini texnik xizmat ko‘rsatish va ta’mirlash, shuningdek, iste'molchilarni tarmoqqa ulash vakolatlariga ega bo‘lgani sababli, bu yerda korrupsiyaviy xavflar ko‘pincha ta'mirlash ishlarini manipulyatsiya qilish, noqonuniy ulanishlarga ko‘z yumish va moddiy boyliklarni o‘zlashtirish bilan bog‘liq bo‘ladi. Ushbu xavflarni bartaraf etishning asosiy choralari quyidagilardan iborat: 1. Ta'mirlash va xizmat ko'rsatish ishlarida shaffoflik Tavsif: Ta'mirlash ishlarini bajarilmagan holda hujjatlashtirish yoki arzon materiallardan foydalanib, qimmat materiallar ishlatilgan deb hisobot berish. Chora: Ta'mirlash ishlarini foto/video tasvirga olib, geolokatsiya ma'lumotlari bilan elektron tizimga yuklash. Ish hajmini va ishlatilgan materiallarni mustaqil texnik nazorat (texnadzor) tomonidan tasdiqlash. 2. Moddiy-texnik resurslar xaridi va sarfini nazorat qilish Tavsif: Ehtiyot qismlar (kabel, transformator va h.k.) sotib olishda tenderlarni manipulyatsiya qilish yoki ularni o‘zlashtirish. Chora: Barcha xaridlarni faqat elektron tender platformalari orqali amalga oshirish. Ombordan materiallar chiqimini avtomatlashtirilgan dasturlar orqali nazorat qilish va ularning haqiqiy o‘rnatilishini inventarizatsiya qilish. 3. Noqonuniy ulanishlar va hisob-kitobni nazorat qilish Tavsif: Iste'molchilarning elektr tarmoqlariga noqonuniy ulanishlariga ko'z yumish yoki elektr hisoblagichlarni manipulyatsiya qilish (pora evaziga). Chora: "Aqlli hisoblagichlar" tizimini to‘liq joriy etish va ma'lumotlarni markazlashtirilgan holda tahlil qilish. Iste'molchilarning energiya sarfi keskin kamayib ketgan holatlarda tezkor tekshiruvlarni ("reyd") o'tkazish. 4. Pudrat tashkilotlari bilan munosabatlarni nazorat qilish Tavsif: Ta'mirlash ishlarini bajaruvchi pudrat tashkilotlari bilan til biriktirish. Chora: Pudratchilar faoliyatini monitoring qilish, shartnomalarga korrupsiyaga qarshi maxsus bandlar kiritish va bajarilgan ishlarni qabul qilish komissiyasiga komplayens xodimlarini jalb qilish. 5. Manfaatlar to'qnashuvi va "Ishonch telefoni" Tavsif: Boshqarma xodimlarining pudratchi yoki material yetkazib beruvchi kompaniyalar bilan shaxsiy aloqalari. Chora: Xodimlar bilan manfaatlar to'qnashuvi bo'yicha har yili deklaratsiya imzolash. Korrupsiya holatlari haqida anonim xabar berish imkonini beruvchi **"ishonch telefoni"**ni joriy etish va xabar beruvchilarni himoya qilish. Xulosa: Elektr tarmoqlaridan foydalanishda korrupsiyaning oldini olishning asosi — texnik jarayonlarni raqamlashtirish, materiallar aylanishini shaffoflashtirish va "aqlli" monitoring tizimlarini joriy etishdir. 1. Texnik jarayonlarni raqamlashtirish va shaffoflashtirish Chora: Barcha ta'mirlash va profilaktika ishlarini elektron "Rejali-ogohlantiruvchi ta'mirlash" (ROT) tizimiga kiritish. Bajarilgan ishlarni faqat foto/video tasvir, geolokatsiya va mas'ul xodimning elektron raqamli imzosi (ERI) bilan qabul qilish. Maqsad: "Qog'ozda" bajarilgan ishlar uchun to'lovlarni amalga oshirish xavfini yo'qotish. 2. Moddiy-texnik resurslar (MTM) ustidan nazorat Chora: Omborlar va MTM (kabel, transformator, ustunlar) aylanishini ERP tizimi orqali boshqarish. Materiallarni ombordan chiqarishda ularni muayyan ob'ektga bog'lash va foydalanilganidan so'ng hisobdan chiqarish. Maqsad: Ehtiyot qismlarni o'g'irlash yoki shaxsiy maqsadlarda ishlatishni oldini olish. 3. "Aqlli" monitoring va noqonuniy ulanishlarga qarshi kurash Chora: ASKOE (Elektr energiyasini hisobga olish avtomatlashtirilgan tizimi) ni kengaytirish. Iste'molchilarning yuklama grafigini tahlil qilish orqali o'g'irlik holatlarini avtomatik aniqlash va tezkor guruhlarni yuborish. Maqsad: Xodimlarning iste'molchilar bilan til biriktirib, hisoblagichlarni manipulyatsiya qilishini oldini olish. 4. Pudratchilar ustidan nazorat (Texnadzor) Chora: Ta'mirlash ishlarini bajarayotgan pudratchilarni tanlashda qat'iy ** tender mezonlarini** qo'llash. Bajarilgan ishlarni qabul qilishda mustaqil texnik nazorat xizmatini yoki uchinchi tomon ekspertlarini jalb qilish. Maqsad: Sifatsiz ishlar yoki pudratchilar bilan kelishilgan holda narxlarni sun'iy oshirishni oldini olish. 5. Xodimlarni o'qitish va komplayens nazorat Chora: Barcha muhandis-texnik xodimlarni korrupsiyaga qarshi siyosat va manfaatlar to'qnashuvi bo'yicha treninglardan o'tkazish. "Ishonch telefoni" orqali kelib tushgan anonim murojaatlarni komplayens bo'limi tomonidan mustaqil tekshirish.

Elektr energiyasini xususiy ishlab chiqaruvchilar (IPP) bilan ishlash bo‘limi katta moliyaviy oqimlar va uzoq muddatli shartnomalar bilan shug‘ullangani sababli, korrupsiyaviy xavflarni bartaraf etish maksimal shaffoflik va raqamlashtirishni talab qiladi. Ushbu xavflarni bartaraf etishning asosiy choralari quyidagilardan iborat: 1. Xususiy ishlab chiqaruvchilarni tanlashda tenderlar shaffofligi Tavsif: Tenderlarni ma'lum bir kompaniya foydasiga manipulyatsiya qilish. Chora: Tender jarayonini faqat xalqaro standartlarga mos keladigan elektron platformalar orqali o'tkazish. Tender komissiyasiga mustaqil ekspertlar, davlat organlari vakillari va jamoatchilik ishtirokini ta'minlash. Texnik talablarni aniq va baholash mezonlarini ochiq belgilash. 2. Elektr energiyasini sotib olish shartnomalarini (PPA) audit qilish Tavsif: PPA shartnomalarida davlat uchun noqulay shartlarni kiritish. Chora: Barcha PPA shartnomalarini imzolashdan oldin mustaqil yuridik va moliyaviy ekspertizadan o'tkazish. Tariflarni shakllantirish jarayonini shaffof qilish va o'rtacha bozor narxlari bilan solishtirish. 3. Ruxsat beruvchi hujjatlarni "Bir darcha" orqali rasmiylashtirish Tavsif: Ruxsatnomalarni pora evaziga tezlashtirish yoki to'xtatish. Chora: IPP loyihalari uchun barcha ruxsatnomalar va texnik shartlarni "Bir darcha" elektron tizimi orqali amalga oshirish. Hujjatlarning ko'rib chiqilish muddatlari va natijalarini kuzatib borish imkoniyatini ta'minlash. 4. Dispetcherlik boshqaruvini raqamlashtirish (SCADA tizimi) Tavsif: Xususiy stansiyalardan energiya sotib olishda dispetcherlar tomonidan manipulyatsiya qilish. Chora: Energetika tizimini boshqarishda SCADA tizimi va avtomatlashtirilgan dispetcherlik boshqaruvidan foydalanish. Energiya sotib olish qarorlarini inson omilisiz, algoritmlar orqali avtomatik qabul qilish. 5. Manfaatlar to'qnashuvini nazorat qilish va "Ishonch telefoni" Tavsif: Bo'lim xodimlarining xususiy kompaniyalar bilan shaxsiy aloqalari. Chora: Xodimlar bilan manfaatlar to'qnashuvi yo'qligi haqida har yili deklaratsiya olish va ularni qat'iy tekshirish. Korrupsiya holatlari haqida anonim xabar berish imkonini beruvchi **"ishonch telefoni"**ni joriy etish va xabar beruvchilarni himoya qilish. Xulosa: IPP bo'limida korrupsiyaning oldini olishning asosi — qaror qabul qilish jarayonining shaffofligi, raqamlashtirish va mustaqil monitoringdir.

Odob axloq kodeksi, Manfaatlar to’knashuvi to’g’risidagi siyosatining va boshka aksil korrupsiya talablarini (normalarini) qabul qilinish

Korrupsiyaviy xavf-xatarlarni bartaraf etish — bu shunchaki jazo choralari emas, balki tizimli va profilaktik yondashuvni talab qiladigan jarayon. Ushbu choralarni uchta asosiy yo‘nalishga bo‘lish mumkin: tashkiliy-huquqiy, texnik (raqamlashtirish) va ma’naviy-psixologik.Quyida korrupsiyani minimallashtirish bo‘yicha eng samarali choralar keltirilgan:1. Komplayens-nazorat tizimi Tashkilotda korrupsiyaga qarshi maxsus ichki nazorat tizimini joriy etish eng muhim qadamdir.Xavf-xatarlarni xaritaga tushirish: Har bir bo‘limning ish jarayoni tahlil qilinadi va qayerda korrupsiya sodir bo‘lishi mumkinligi aniqlanadi.Manfaatlar to‘qnashuvini deklaratsiya qilish: Xodimlar o‘zlarining shaxsiy manfaatlari (masalan, tenderda qatnashayotgan qarindoshi) haqida oldindan ma’lum qilishga majburligi.Etika kodeksi: Xodimlarning xulq-atvori va sovg‘alar qabul qilish tartibini belgilovchi qat’iy qoidalar.2. Jarayonlarni raqamlashtirish va inson omilini kamaytirishKorrupsiya ko‘pincha yuzma-yuz muloqot va sub’ektiv qaror qabul qilish bor joyda rivojlanadi.Elektron xaridlar (E-tender): Inson aralashuvisiz, eng maqbul narx va sifatni avtomatlashtirilgan tizim tanlaydi.Yagona darcha tamoyili: Mijoz va ijrochi o‘rtasidagi to‘g‘ridan-to‘g‘ri muloqotni cheklash.Blockchain texnologiyasi: Ma’lumotlar o‘zgarmasligini va har bir tranzaksiya shaffofligini ta’minlash (ayniqsa aktivlar va yer resurslari bilan bog‘liq masalalarda).3. Kadrlarni saralash va rotatsiya qilishTo‘g‘ri tanlangan kadr — korrupsiyaga qarshi eng yaxshi qalqon."Tozalik" testi : Nomzodlarni ishga olishda ularning o‘tmishdagi faoliyati va axloqiy prinsiplarini tekshirish.Xodimlar rotatsiyasi: Korrupsiyaga moyil lavozimlarda (ombor mudiri, xarid mutaxassisi, nazoratchi) ishlayotgan xodimlarni har 2-3 yilda almashtirib turish. Bu "kelishib olish" zanjirlarini uzadi.Munosib mehnat haqi: Xodimning moddiy ehtiyojlari kompaniya tomonidan qoplanishi uning "noqonuniy daromad"ga bo‘lgan ehtiyojini kamaytiradi.4. Nazorat va hisobdorlik mexanizmlariChoraMaqsadiIchki va tashqi auditMoliyaviy hujjatlardagi shubhali amaliyotlarni muntazam tekshirish."Ishonch telefoni" Korrupsiya haqida anonim xabar berish imkoniyatini yaratish va xabar beruvchini himoya qilish.Ochiqlik va shaffoflikTashkilotning moliyaviy hisobotlarini va sarflangan mablag‘larni jamoatchilikka e’lon qilib borish.5. Korrupsiyaga qarshi immunitetni shakllantirishXodimlarda korrupsiyaga nisbatan nafrat va toqatsizlik hissini uyg‘otish.Muntazam treninglar: Korrupsiya uchun belgilangan jazo va uning jamiyatga zarari haqida tushuntirish ishlari.Jazo muqarrarligi: Har qanday qonunbuzilish holati bo‘yicha shafqatsiz choralar ko‘rilishi va bu boshqalarga o‘rnak bo‘lishi uchun ommalashtirilishi.

Jarayonlarni to'liq raqamlashtirish

xodimlarni o'qitish

Raqamlashtirish

kadrlarni o'qitish

Jarayonlar to'liq raqamlashtirish

ushbu funksiyaga tegishli xodimlarni o'qitish

Jarayonlar to'liq raqamlashtirish

ushbu funksiyaga tegishli xodimlarni o'qitish