Avtomatik hisob-kitob

Hisobotlarni ichki auditga taqdim qilish

1.Tizimni to'liq avtomatlashtirish xar chorakda 2 marotaba manitoring nazorati olib borish
2.Sohani korrupsiyadan holi sohaga aylantirish Korrupsiyaga qarshi kurashish mavzusida davra suhbatlari, uchrashuvlar va seminarlar tashkil etish
3.Ekspert va mutaxassislarni jalb qilgan holda o‘quv treninglarni o’tkazish

Ochiq tender

Investitsiya shartlarini e’lon qilish

Buxgalteriya hisobi va hisobotlari boshqarmasi kompaniyaning barcha moliyaviy oqimlarini nazorat qilgani sababli, bu yerda korrupsiyaviy xavflar to‘g‘ridan-to‘g‘ri mablag‘larni o‘zlashtirish, hujjatlarni soxtalashtirish va soliqdan qochish bilan bog‘liq bo‘ladi. Ushbu xavflarni bartaraf etishning asosiy choralari quyidagilardan iborat: 1. Vakolatlarni taqsimlash va "To‘rt ko‘z" prinsipi Tavsif: Bir shaxsning ham shartnomani tasdiqlashi, ham to‘lovni amalga oshirishi korrupsiya uchun katta imkoniyat yaratadi. Chora: "To‘rt ko‘z" (Four-eyes principle) prinsipini joriy etish: har bir to‘lov kamida ikki mas’ul shaxs tomonidan tasdiqlanishi shart. Buxgalteriya o‘tkazmalarini kirituvchi va ularni tasdiqlovchi xodimlarni ajratish. 2. Elektron hujjat aylanishi va "Audit izi" Tavsif: Qog‘oz hujjatlarni yo‘q qilish yoki qalbakilashtirish osonroq. Chora: Elektron hujjat aylanishi tizimiga (EHD) to‘liq o‘tish. Buxgalteriya dasturlarida har bir o‘zgartirish kiritgan shaxs, vaqt va amalni qayd etuvchi "audit izi" (audit trail) funksiyasini faollashtirish va unga oddiy buxgalterlarning o‘zgartirish kiritish imkoniyatini cheklash. 3. Aktivlar va to‘lovlarni muntazam nazorat qilish Tavsif: Asossiz to‘lovlar yoki inventarizatsiya natijalarini qalbakilashtirish. Chora: Tashqi auditorlar va Ichki audit xizmati tomonidan kutilmagan (rejasiz) inventarizatsiyalar o‘tkazish. Barcha to‘lovlarni bank ko‘chirmalari bilan solishtirish. 4. Manfaatlar to'qnashuvi va "Ishonch telefonlari" Tavsif: Buxgalterlarning yetkazib beruvchilar bilan til biriktirishi. Chora: Xodimlardan manfaatlar to'qnashuvi bo'yicha har yili deklaratsiya olish. Korrupsiya holatlari haqida anonim xabar berish imkonini beruvchi "ishonch telefoni" yoki maxsus platformani joriy etish va xabar beruvchilarni himoya qilish. 5. Komplayens nazorat va treninglar Tavsif: Qonunchilikdagi o‘zgarishlarni bilmaslik yoki ataylab buzish. Chora: Buxgalteriya xodimlarini korrupsiyaga qarshi maxsus treninglardan o‘tkazish va ularning buxgalteriya standartlari (NSBU/MHXS) hamda soliq qonunchiligi bo‘yicha bilimlarini muntazam oshirib borish.

Odob axloq kodeksi, Manfaatlar to’knashuvi to’g’risidagi siyosatining va boshka aksil korrupsiya talablarini (normalarini) qabul qilinish

Antikorrupsiyaviy deklaratsiya

Elektron tender

Avtotransport va mexanizmlar boshqarmasi kompaniyaning ko'chmas mulki va yonilg'i-energetika resurslari bilan to'g'ridan-to'g'ri ishlagani sababli, bu yerda korrupsiyaviy xavflar ko'pincha yonilg'ini o'g'irlash, ehtiyot qismlarni sotib olishda manipulyatsiya qilish va transport vositalaridan shaxsiy maqsadlarda foydalanish bilan bog'liq bo'ladi. Ushbu xavflarni bartaraf etishning asosiy choralari quyidagilardan iborat: 1. Yoqilg'i-moylash materiallari (YMM) monitoringi Tavsif: Haydovchilar tomonidan yoqilg'ini o'g'irlash yoki sarf me'yorlarini sun'iy ravishda oshirish. Chora: Barcha transport vositalariga GPS-trekerlar va yonilg'i darajasini o'lchovchi datchiklar o'rnatish. Yoqilg'i sarfini avtomatlashtirilgan tizimlar orqali real vaqt rejimida monitoring qilish va me'yordan oshiq sarflarni tahlil qilish. 2. Ehtiyot qismlarni xarid qilishda shaffoflik Tavsif: Arzon yoki sifatsiz ehtiyot qismlarni qimmat narxda sotib olish ("otkat" olish maqsadida). Chora: Ehtiyot qismlarni faqat elektron tender platformalari orqali sotib olish. Xaridlar narxini bozor narxlari bilan muntazam solishtirish va ehtiyot qismlarning haqiqatan ham ishlatilganligini tekshirish (aktlashtirish). 3. Transport vositalaridan foydalanishni nazorat qilish Tavsif: Xizmat avtomobillaridan ishdan tashqari vaqtlarda yoki shaxsiy maqsadlarda foydalanish. Chora: Transport vositalarining harakatlanish marshrutlarini GPS orqali qat'iy nazorat qilish. Yo'l varaqalarini (putevka) elektron shaklda yuritish va ularda belgilangan marshrutdan og'ishlarni monitoring qilish. 4. Ta'mirlash ishlarini nazorat qilish Tavsif: Transport vositalarini ta'mirlash uchun asossiz xarajatlar chiqarish yoki ta'mirlash ishlarini bajarmasdan pulni o'zlashtirish. Chora: Ta'mirlash ishlarini bajaruvchi ustaxonalarni tanlashda shaffoflikni ta'minlash. Ta'mirlash jarayonini va almashtirilgan ehtiyot qismlarni foto/video tasvirga olib, hujjatlashtirish. 5. Manfaatlar to'qnashuvi va "Ishonch telefoni" Tavsif: Boshqarma xodimlarining yonilg'i yetkazib beruvchilar yoki ehtiyot qismlar sotuvchilari bilan shaxsiy aloqalari. Chora: Xodimlar bilan manfaatlar to'qnashuvi bo'yicha har yili deklaratsiya imzolash. Korrupsiya holatlari haqida anonim xabar berish imkonini beruvchi **"ishonch telefoni"**ni joriy etish va xabar beruvchilarni himoya qilish. Xulosa: Avtotransport boshqarmasida korrupsiyaning oldini olishning asosi — avtomatlashtirilgan monitoring tizimlari (GPS) va xarid jarayonlarining shaffofligidir.

Elektr tarmoqlaridan foydalanish bosh boshqarmasi energiya infratuzilmasini texnik xizmat ko‘rsatish va ta’mirlash, shuningdek, iste'molchilarni tarmoqqa ulash vakolatlariga ega bo‘lgani sababli, bu yerda korrupsiyaviy xavflar ko‘pincha ta'mirlash ishlarini manipulyatsiya qilish, noqonuniy ulanishlarga ko‘z yumish va moddiy boyliklarni o‘zlashtirish bilan bog‘liq bo‘ladi. Ushbu xavflarni bartaraf etishning asosiy choralari quyidagilardan iborat: 1. Ta'mirlash va xizmat ko'rsatish ishlarida shaffoflik Tavsif: Ta'mirlash ishlarini bajarilmagan holda hujjatlashtirish yoki arzon materiallardan foydalanib, qimmat materiallar ishlatilgan deb hisobot berish. Chora: Ta'mirlash ishlarini foto/video tasvirga olib, geolokatsiya ma'lumotlari bilan elektron tizimga yuklash. Ish hajmini va ishlatilgan materiallarni mustaqil texnik nazorat (texnadzor) tomonidan tasdiqlash. 2. Moddiy-texnik resurslar xaridi va sarfini nazorat qilish Tavsif: Ehtiyot qismlar (kabel, transformator va h.k.) sotib olishda tenderlarni manipulyatsiya qilish yoki ularni o‘zlashtirish. Chora: Barcha xaridlarni faqat elektron tender platformalari orqali amalga oshirish. Ombordan materiallar chiqimini avtomatlashtirilgan dasturlar orqali nazorat qilish va ularning haqiqiy o‘rnatilishini inventarizatsiya qilish. 3. Noqonuniy ulanishlar va hisob-kitobni nazorat qilish Tavsif: Iste'molchilarning elektr tarmoqlariga noqonuniy ulanishlariga ko'z yumish yoki elektr hisoblagichlarni manipulyatsiya qilish (pora evaziga). Chora: "Aqlli hisoblagichlar" tizimini to‘liq joriy etish va ma'lumotlarni markazlashtirilgan holda tahlil qilish. Iste'molchilarning energiya sarfi keskin kamayib ketgan holatlarda tezkor tekshiruvlarni ("reyd") o'tkazish. 4. Pudrat tashkilotlari bilan munosabatlarni nazorat qilish Tavsif: Ta'mirlash ishlarini bajaruvchi pudrat tashkilotlari bilan til biriktirish. Chora: Pudratchilar faoliyatini monitoring qilish, shartnomalarga korrupsiyaga qarshi maxsus bandlar kiritish va bajarilgan ishlarni qabul qilish komissiyasiga komplayens xodimlarini jalb qilish. 5. Manfaatlar to'qnashuvi va "Ishonch telefoni" Tavsif: Boshqarma xodimlarining pudratchi yoki material yetkazib beruvchi kompaniyalar bilan shaxsiy aloqalari. Chora: Xodimlar bilan manfaatlar to'qnashuvi bo'yicha har yili deklaratsiya imzolash. Korrupsiya holatlari haqida anonim xabar berish imkonini beruvchi **"ishonch telefoni"**ni joriy etish va xabar beruvchilarni himoya qilish. Xulosa: Elektr tarmoqlaridan foydalanishda korrupsiyaning oldini olishning asosi — texnik jarayonlarni raqamlashtirish, materiallar aylanishini shaffoflashtirish va "aqlli" monitoring tizimlarini joriy etishdir. 1. Texnik jarayonlarni raqamlashtirish va shaffoflashtirish Chora: Barcha ta'mirlash va profilaktika ishlarini elektron "Rejali-ogohlantiruvchi ta'mirlash" (ROT) tizimiga kiritish. Bajarilgan ishlarni faqat foto/video tasvir, geolokatsiya va mas'ul xodimning elektron raqamli imzosi (ERI) bilan qabul qilish. Maqsad: "Qog'ozda" bajarilgan ishlar uchun to'lovlarni amalga oshirish xavfini yo'qotish. 2. Moddiy-texnik resurslar (MTM) ustidan nazorat Chora: Omborlar va MTM (kabel, transformator, ustunlar) aylanishini ERP tizimi orqali boshqarish. Materiallarni ombordan chiqarishda ularni muayyan ob'ektga bog'lash va foydalanilganidan so'ng hisobdan chiqarish. Maqsad: Ehtiyot qismlarni o'g'irlash yoki shaxsiy maqsadlarda ishlatishni oldini olish. 3. "Aqlli" monitoring va noqonuniy ulanishlarga qarshi kurash Chora: ASKOE (Elektr energiyasini hisobga olish avtomatlashtirilgan tizimi) ni kengaytirish. Iste'molchilarning yuklama grafigini tahlil qilish orqali o'g'irlik holatlarini avtomatik aniqlash va tezkor guruhlarni yuborish. Maqsad: Xodimlarning iste'molchilar bilan til biriktirib, hisoblagichlarni manipulyatsiya qilishini oldini olish. 4. Pudratchilar ustidan nazorat (Texnadzor) Chora: Ta'mirlash ishlarini bajarayotgan pudratchilarni tanlashda qat'iy ** tender mezonlarini** qo'llash. Bajarilgan ishlarni qabul qilishda mustaqil texnik nazorat xizmatini yoki uchinchi tomon ekspertlarini jalb qilish. Maqsad: Sifatsiz ishlar yoki pudratchilar bilan kelishilgan holda narxlarni sun'iy oshirishni oldini olish. 5. Xodimlarni o'qitish va komplayens nazorat Chora: Barcha muhandis-texnik xodimlarni korrupsiyaga qarshi siyosat va manfaatlar to'qnashuvi bo'yicha treninglardan o'tkazish. "Ishonch telefoni" orqali kelib tushgan anonim murojaatlarni komplayens bo'limi tomonidan mustaqil tekshirish.

Elektr energiyasini xususiy ishlab chiqaruvchilar (IPP) bilan ishlash bo‘limi katta moliyaviy oqimlar va uzoq muddatli shartnomalar bilan shug‘ullangani sababli, korrupsiyaviy xavflarni bartaraf etish maksimal shaffoflik va raqamlashtirishni talab qiladi. Ushbu xavflarni bartaraf etishning asosiy choralari quyidagilardan iborat: 1. Xususiy ishlab chiqaruvchilarni tanlashda tenderlar shaffofligi Tavsif: Tenderlarni ma'lum bir kompaniya foydasiga manipulyatsiya qilish. Chora: Tender jarayonini faqat xalqaro standartlarga mos keladigan elektron platformalar orqali o'tkazish. Tender komissiyasiga mustaqil ekspertlar, davlat organlari vakillari va jamoatchilik ishtirokini ta'minlash. Texnik talablarni aniq va baholash mezonlarini ochiq belgilash. 2. Elektr energiyasini sotib olish shartnomalarini (PPA) audit qilish Tavsif: PPA shartnomalarida davlat uchun noqulay shartlarni kiritish. Chora: Barcha PPA shartnomalarini imzolashdan oldin mustaqil yuridik va moliyaviy ekspertizadan o'tkazish. Tariflarni shakllantirish jarayonini shaffof qilish va o'rtacha bozor narxlari bilan solishtirish. 3. Ruxsat beruvchi hujjatlarni "Bir darcha" orqali rasmiylashtirish Tavsif: Ruxsatnomalarni pora evaziga tezlashtirish yoki to'xtatish. Chora: IPP loyihalari uchun barcha ruxsatnomalar va texnik shartlarni "Bir darcha" elektron tizimi orqali amalga oshirish. Hujjatlarning ko'rib chiqilish muddatlari va natijalarini kuzatib borish imkoniyatini ta'minlash. 4. Dispetcherlik boshqaruvini raqamlashtirish (SCADA tizimi) Tavsif: Xususiy stansiyalardan energiya sotib olishda dispetcherlar tomonidan manipulyatsiya qilish. Chora: Energetika tizimini boshqarishda SCADA tizimi va avtomatlashtirilgan dispetcherlik boshqaruvidan foydalanish. Energiya sotib olish qarorlarini inson omilisiz, algoritmlar orqali avtomatik qabul qilish. 5. Manfaatlar to'qnashuvini nazorat qilish va "Ishonch telefoni" Tavsif: Bo'lim xodimlarining xususiy kompaniyalar bilan shaxsiy aloqalari. Chora: Xodimlar bilan manfaatlar to'qnashuvi yo'qligi haqida har yili deklaratsiya olish va ularni qat'iy tekshirish. Korrupsiya holatlari haqida anonim xabar berish imkonini beruvchi **"ishonch telefoni"**ni joriy etish va xabar beruvchilarni himoya qilish. Xulosa: IPP bo'limida korrupsiyaning oldini olishning asosi — qaror qabul qilish jarayonining shaffofligi, raqamlashtirish va mustaqil monitoringdir.

Ushbu xavflarni kamaytirish uchun quyidagi choralarni ko‘rish lozim:

Komplayens-nazorat: Barcha xalqaro shartnomalarni imzolashdan oldin komplayens-nazorat xizmati tomonidan chuqur tekshiruvdan (due diligence) o‘tkazish.

Shaffoflik: Investitsiya loyihalarini tanlash mezonlarini ochiq e'lon qilish va qaror qabul qilish jarayonini komissiya asosida amalga oshirish.

Cheklovlar: Xodimlarning xorijiy hamkorlardan sovg‘alar olishini qat'iy cheklash va deklaratsiya qilish tizimini joriy etish.

1.Maqsadida elektron tizim yaratish komplaens nazorati o'rnatilish
2.Jarayonlar ustidan monitoring va nazoratni amalga oshirish
3.Qabul qilingan siyosatlar, protseduralar, uslubiyotlar va

1. Tashkiliy va Huquqiy Choralar Komplayens tizimini joriy etish (Compliance): Tashkilotda korrupsiyaga qarshi kurashish uchun mas’ul bo‘lgan maxsus bo‘linma yoki xodimni tayinlash. Manfaatlar to‘qnashuvini boshqarish: Xodimlar tomonidan o‘z qarindoshlari yoki yaqinlarining tashkilot bilan hamkorligini oldindan deklaratsiya qilish tizimini yo‘lga qo‘yish. Odob-axloq qoidalarini ishlab chiqish: Har bir xodim uchun majburiy bo‘lgan "Korrupsiyaga qarshi xulq-atvor kodeksi"ni tasdiqlash. 2. Xaridlar va Moliyaviy Jarayonlarni Shaffoflashtirish Elektron xaridlar: Inson omilini kamaytirish uchun xaridlarni ochiq elektron platformalar orqali amalga oshirish. Ichki va tashqi audit: Moliyaviy hisobotlarni doimiy ravishda mustaqil auditorlar orqali tekshirish. To‘lovlarni tasdiqlash mexanizmi: Moliyaviy hujjatlarni imzolashda bir necha kishining (masalan, loyiha rahbari va buxgalter) roziligi talab qilinadigan tizimni joriy etish. 3. Kadrlar Siyosati va Ta’lim Korrupsiyaga qarshi o‘qitish: Xodimlarni korrupsiya turlari va ularning oqibatlari haqida muntazam ravishda xabardor qilib borish. Munosib mehnat haqi: Xodimlarni korrupsiyaga yo‘l qo‘ymasliklari uchun moddiy jihatdan rag‘batlantirish. 4. Xabar berish va Himoya Mexanizmlari (Whistleblowing) Ishonch telefonlari: Korrupsiya holatlari haqida anonim tarzda xabar berish imkoniyatini yaratish. Xabar beruvchilarni himoya qilish: Korrupsiya haqida xabar bergan xodimlarni tazyiqlardan himoya qilishning huquqiy mexanizmlarini yaratish.

Normativ-huquqiy baza, tashkiliy choralar, nazorat tartiblari, ukitish utqiziladi

Ushbu funksiyada xavf xatarlar deyarli mavjud emas

Korxonada mehnat muhofazasi va favqulodda vaziyatlar bo‘yicha ishlarni tashkil etish va nazorat qilishda korrupsiyaga qarshi asosiy talablar va tartib-taomillarga rioya etilishi ustidan nazorat tadbirini amalga oshirish hamda natijasi bo‘yicha bo‘yicha taklif va tavsiyalar berish.

Korxonada mehnat muhofazasi va favqulodda vaziyatlar bo‘yicha ishlarni tashkil etish va nazorat qilishda korrupsiyaga qarshi asosiy talablar va tartib-taomillarga rioya etilishi ustidan nazorat tadbirini amalga oshirish hamda natijasi bo‘yicha bo‘yicha taklif va tavsiyalar berish.

1.Yashirin va ochiq audit tizimini joriy etish
2.Ichki nazorat tizimlarini takomillashtirish
3.Korrupsiyaga qarshi huquqiy va ma'muriy normativlar yaratish
4.Xodimlar bilan ochiq va doimiy muloqot o'rnatish
5.Xizmatlar va resurslarni taqsimlashda shaffoflikni ta'minlash
6.Tekshiruv va jazolash mexanizmlarini kuchaytirish

1.Manfaatlar to'qnashuvi siyosatiga amal qilish
2.Jarayonlar ustidan monitoring va nazoratni amalga oshirish, ichki va tashqi auditlarni amalga oshirish
3.Inson omilini qisqartirib Jarayonni to'liq avtomatlashtirish

Korxonada mehnat muhofazasi va favqulodda vaziyatlar bo‘yicha ishlarni tashkil etish va nazorat qilishda korrupsiyaga qarshi asosiy talablar va tartib-taomillarga rioya etilishi ustidan nazorat tadbirini amalga oshirish hamda natijasi bo‘yicha bo‘yicha taklif va tavsiyalar berish.

Mehnat muhofazasi vа texnika xavfsizligi bo‘yicha xodimlar bilimnii baholashni elektron test tizimi orqali amalga oshirishni yo‘lga qo‘yish

Korrupsiya tushunchasi, mazkur sohadagi qonunchilik talablari, korrupsiyaviy harakatlar uchun javobgarlik toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni yetkazish hamda korrupsiyaga qarshi kurashish sohasida xodimlar huquqiy madaniyatini oshirish va xulq-atvorini shakllantirish maqsadida huquq-tartibot organlari xodimlari ishtirokida tushuntirish-profilaktik tadbirlarni amalga oshirish.

Korrupsiya tushunchasi, mazkur sohadagi qonunchilik talablari, korrupsiyaviy harakatlar uchun javobgarlik toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni yetkazish hamda korrupsiyaga qarshi kurashish sohasida xodimlar huquqiy madaniyatini oshirish va xulq-atvorini shakllantirish maqsadida huquq-tartibot organlari xodimlari ishtirokida tushuntirish-profilaktik tadbirlarni amalga oshirish.

Доимий мониторинг ва назорат ишларини олиб бориш, инсон омилини камайтириш,

Тушунтириш, тарғибот-ташвиқот ишлари ўтказиш ҳамда доимий равишда мониторинг назоратини олиб бориш.

Харидлар билан боғлиқ қонунчиликдаги ўзгаришлар ва қўйшимчаларни тушунтириб бориш, домий мониторинг ўтказиш.