-

-

-

-

-

-

-

-

-

лойиҳа ҳужжатлари ва нормативларни, қонунчиликдаги янгилик, ўзгартиришларни мунтазам тушунтириш ҳамда мониторинг олиб бориш.

-

-

-

-

Raqamlashtirish boshqarmasi kompaniyaning texnologik infratuzilmasi va ma'lumotlar bazasini nazorat qilgani sababli, bu yerda korrupsiyaviy xavflar ko‘pincha IT xaridlarni manipulyatsiya qilish, ma'lumotlarni noqonuniy o'zgartirish yoki sotish va tizimlarda ataylab zaifliklar qoldirish bilan bog‘liq bo‘ladi. Ushbu xavflarni bartaraf etishning asosiy choralari quyidagilardan iborat: 1. IT xaridlarida shaffoflik va raqobat Tavsif: Dasturiy ta'minot yoki uskunalarni sotib olishda tenderlarni ma'lum bir yetkazib beruvchi foydasiga manipulyatsiya qilish. Chora: Barcha IT xaridlarini elektron tender platformalari orqali amalga oshirish. Texnik topshiriqlarni (TOR) tayyorlashda komplayens bo'limi ishtirokini ta'minlash va "to'rt ko'z" prinsipini qo'llash. 2. Tizimga kirish huquqlarini nazorat qilish (Access Control) Tavsif: IT xodimlarining tizimdagi ma'lumotlarga ruxsatsiz kirishi yoki o'zgartirishlar kiritishi. Chora: "Eng kam imtiyoz" (Least Privilege) prinsipini qat'iy joriy etish: xodimga faqat o'z vazifasini bajarishi uchun zarur bo'lgan minimal huquqlarni berish. Tizim administratorlarining harakatlarini qat'iy cheklash. 3. "Audit izi" (Audit Trail) va monitoring Tavsif: IT administratorlari tomonidan tizim jurnallarini (log) o'chirib yuborish yoki o'zgartirish orqali noqonuniy harakatlarni yashirish. Chora: Barcha tizim administratorlarining harakatlarini yozib boruvchi "audit izi" funksiyasini faollashtirish. Ushbu jurnallarni o'zgartirish imkoniyatini mutlaqo cheklash va ularni mustaqil audit tekshiruvidan o'tkazish. 4. Manfaatlar to'qnashuvi va maxfiylik Tavsif: IT xodimlarining IT provayderlar yoki maslahatchilar bilan shaxsiy aloqalari. Chora: Xodimlar bilan Maxfiylik to'g'risidagi bitim (NDA) va manfaatlar to'qnashuvi bo'yicha deklaratsiyalarni imzolash. IT xodimlarining faoliyatini muntazam ravishda xavfsizlik xizmati tekshiruvidan o'tkazish. 5. Dasturiy ta'minotni ishlab chiqishda xavfsizlik (Secure SDLC) Tavsif: Tizimlarga ataylab orqa eshiklar (backdoor) o'rnatish. Chora: Dasturiy ta'minotni ishlab chiqish jarayonida kodni mustaqil auditdan o'tkazish (code review) va xavfsizlik testlarini (penetration testing) o'tkazish. Xulosa: Raqamlashtirish boshqarmasida korrupsiyaning oldini olishning asosi — avtomatlashtirilgan nazorat, shaffof tenderlar va mustaqil monitoring tizimini yo'lga qo'yishdir.

-

-

-

-

-

-

-

Қонунчиликда биноларни лойиҳалаштириш соҳасига киритилаётган ўзгартириш ва қўшимчаларни етказиб турилиши ҳамда мониторинг тадбирларини мунтазам олиб борилиши.

-

-